السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
557
تفسير الميزان ( فارسي )
بنا شانزده متر است ، در حالى كه در زمان رسول خدا ص خيلى از اين كوتاهتر بوده ، آنچه كه از روايات فتح مكه بر مىآيد - كه : رسول خدا ص ، على ع را به دوش خود سوار كرد ، و على ع از شانه رسول خدا ص توانست بر بام كعبه رفته ، بتهايى را كه در آنجا بود بشكند - ثابت كننده اين مدعا است . و طول ضلع شمالى آن كه ناودان و حجر اسماعيل در آن سمت است ، و همچنين ضلع جنوبى آن ، كه مقابل ضلع شمالى است ، ده متر و ده سانتىمتر است و طول ضلع شرقىاش كه باب كعبه در دو مترى آن از زمين واقع شده ، و ضلع روبرويش يعنى ضلع غربى دوازده متر است و حجر الاسود در ستون طرف دست چپ كسى كه داخل خانه مىشود قرار دارد . در حقيقت حجر الاسود در يك متر و نيمى از زمين مطاف ، در ابتداى ضلع جنوبى واقع شده ، و اين حجر الاسود سنگى است سنگين و بيضى شكل و نتراشيده ، رنگى سياه متمايل به سرخى دارد . و در آن لكه هايى سرخ و رگه هايى زرد ديده مىشود كه اثر جوش خوردن خود به خودى تركهاى آن سنگ است . و چهار گوشه كعبه از قديم الايام ، چهار ركن ناميده مىشده : ركن شمالى را « ركن عراقى » ، و ركن غربى را « ركن شامى » ، و ركن جنوبى را « ركن يمانى » ، و ركن شرقى را كه حجر الاسود در آن قرار گرفته « ركن اسود » ناميدند ، و مسافتى كه بين در كعبه و حجر الاسود است ، « ملتزم » مىنامند . چون زائر و طواف كننده خانه خدا ، در دعا و استغاثه اش به اين قسمت متوسل مىشود . و اما ناودان كه در ديوار شمالى واقع است ، و آن را ناودان رحمت مىگويند چيزى است كه حجاج بن يوسف آن را احداث كرد . و بعدها سلطان سليمان در سال 954 آن را برداشت و به جايش ناودانى از نقره گذاشت . و سپس سلطان احمد در سال 1021 آن را به ناودان نقره اى مينياتور شده مبدل كرد مينيايى كبودرنگ كه در فواصلش نقشه هايى طلايى به كار رفته بود و در آخر سال 1273 سلطان عبد المجيد عثمانى آن را به ناودانى يك پارچه طلا مبدل كرد كه هم اكنون موجود است . و در مقابل اين ناودان ، ديوارى قوسى قرار دارد كه آن را حطيم مىگويند ، و حطيم نيم دايره اى است ، جزء بنا كه دو طرفش به زاويه شمالى ( و شرقى و جنوبى ) و غربى منتهى مىشود . البته اين دو طرف متصل به زاويه نامبرده نيست ، بلكه نرسيده به آن دو قطع مىشود . و از دو طرف ، دو راهرو به طول دو متر و سى سانت را تشكيل مىدهد . بلندى اين ديوار قوسى يك متر و پهنايش يك متر و نيم است . و در طرف داخل آن سنگهاى منقوشى به كار رفته . فاصله وسط